( ع ) گفتند : « لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى نَرَى اللَّه جَهْرَةً » « 1 » و يا گفتند : « أَرِنَا اللَّه جَهْرَةً » « 2 » . راغب هم چنان به معناى اين ماده ادامه مىدهد تا آنجا كه مىگويد : و اما در مورد حس شنوايى در قرآن كريم مىخوانيم : « سَواءٌ مِنْكُمْ مَنْ أَسَرَّ الْقَوْلَ وَمَنْ جَهَرَ بِه » « 3 » اين بود گفتار راغب . « 4 » و كلمه « سوء من القول زشت از سخن » به معناى هر سخنى است كه در باره هر كسى گفته شود ناراحت مىگردد ، مثل نفرين و فحش ، چه فحشى كه مشتمل بر بدىها و عيبهاى طرف باشد و چه فحشى كه در آن بدىهايى به دروغ به وى نسبت داده شود ، همه اينها سخنانى است كه خداى تعالى جهر به آن را و يا به عبارت ديگر اظهار آن را دوست نمىدارد و معلوم است كه خداى تعالى منزه است از دوستى و دشمنى به آن معنايى كه در ما انسانها و در حيوانات هم جنس ما وجود دارد ، چيزى كه هست از آنجا كه امر و نهى در بين ما انسانها به حسب طبع ناشى از حب و بغض است ( چيزى را كه دوست مىداريم مامور خود را امر مىكنيم تا آن را عملى كند و چيزى را كه دشمن مىداريم طرف را از انجام آن نهى مىكنيم ) لذا بطور كنايه امر و نهى خدا را اراده و كراهت ( يا حب و بغض و يا رضا و سخط او تعبير كرده‌اند ) و گرنه در ساخت مقدس او اين گونه حالات كه در نفس ما پيدا مىشود وجود ندارد . پس اينكه فرمود : « خدا سخن زشت به جهر گفتن را دوست نمىدارد » كنايه است از اينكه در شريعتى كه تشريع فرموده ، اين عمل را نكوهيده شمرده ، حال چه نكوهيده به حد حرمت و چه اينكه زشتى آن به حد حرمت نرسد و از حد كراهت و اعانه تجاوز نكند . و جمله : * ( « إِلَّا مَنْ ظُلِمَ » ) * استثناى منقطع است و معنايش با معناى كلمه « لكن » يكى است ، پس در حقيقت فرموده : « لكن من ظلم لا باس بان يجهر بالسوء من القول فيمن ظلمه و من حيث الظلم » ( خدا دوست نمىدارد سخن زشت با صداى بلند گفتن را ، ليكن كسى كه مورد ظلم شخصى يا اشخاصى قرار گرفته ، مىتواند در مورد خصوص آن شخص و يا اشخاص و در خصوص ظلمى كه به وى رفته ، سخن زشت و با صداى بلند بگويد ) و همين خود

--> ( 1 ) هرگز به تو ايمان نخواهيم آورد تا آنكه خدا را به وضوح و با دو چشم خود ببينيم . « سوره بقره ، آيه 53 » . ( 2 ) خدا را به وضوح به ما نشان بده « سوره نساء ، آيه 153 » . ( 3 ) براى خدا وضع شما يكسان است ، هم سخنان آن كسى را مىشنود كه بلند سخن مىگويد و هم سخنان آن كس را كه آهسته مىگويد : « سوره رعد ، آيه 10 » . ( 4 ) مفردات راغب ، ص 101 .